چگونه می توان انگلیسی را برای دانش آموز جذاب ساخت؟
1- چگونه می توان انگلیسی را برای دانش آموز جذاب ساخت؟
به عنوان معلمي كه از مهرماه سال 1371 با مدرك فوق ديپلم و از مهرماه 1376 با مدرك ليسانس به تناوب در سطح مدارس راهنمايي و دبيرستان و آموزشگاه اعم از مدارس روستايي ، دولتي، بزرگسالان ، ايثارگران ، نمونه دولتي ، نمونه مردمي ، مكالمه و …. مشغول تدريس انگليسي بوده ام ، بارها و بارها بطور مستقيم و غير مستقيم به اين نكته برخورده ام كه مطالب و متن هاي كتاب انگليسي راهنمايي و دبيرستان عموماً خشك ، كليشه اي ، قديمي ، غير جذاب ، ناملموس ، غير واقعي و دور از علائق و دنياي مخاطبين مورد نظر است. پژوهش حاضر مختص و معطوف به دانش آموز، كلاس يا مدرسه خاصي نيست ، بلكه بيشتر بر مشكلات آموزش انگليسي اشاره دارد . هر چند كه مشاهدات و اطلاعات حاصله را بيشتر از دانش آموزان و كلاسهاي خود كسب كرده و راهكارهاي پيشنهادي را نيز عموماً در كلاسهاي خودآزموده ام. اما بحث حاضر بيان مشكلي است كه هر معلم انگليسي در هر سال تحصيلي و در هر كلاسي با آن مواجه است .جهت روشن شدن نكات مورد بحث به نمونه هايي از كتاب درسي اشاره مي گردد:
1- فوتبال يكي از مقوله هاي جذاب و مورد علاقه وافر اكثريت دانش آموزان است و ناگفته پيداست كه آنان به ظرايف و نكات و حواشي آن آگاهي جامع دارند.بنابراين از اين قضيه مي توان هم بهره برداري مثبت و مفيد جهت آموزش بهتر انگليسي استفاده كرد و هم بايد در بيان متنها حساسيت و توجه بيشتر اعمال كرد از جملة اين اشتباهات متني است مربوط به كتاب زبان انگليسي سوم راهنمائي صفحه 78-77. متن موصوف نه تنها از علافه وتوجه دانش آموز به مقوله فوتبال استفاده بهينهنمي كند بلكه تاثير عكس هم دارد.
2- در كتاب زبان 1 (اول دبيرستان) صفحه 46 متن درس چهار در مورد Snowplow (ماشين برف روبي) است . اينكه ماشين برف روبي چقدر براي دانش آموز ايراني آشنا و قابل تصور است و آيا در كشورمان حتي يك دستگاه از اين وسيله وجود دارد يا نه ، بحثي است واضح و مجزا ، اما نكته جالب ، تصويري است كه در اين درس براي Snowplow داده شده است : عكس يك لودر!3- به جرات مي توان گفت قريب به 50 درصد لغات جديد هر درس شايد فقط يك يا دو بار در كل كتاب بكار رفته اند و اين با نظر كارشناسان عرصه آمورش زبان در تضاد كامل است.
4- در كتاب زبان2 (صفحه 40- بخش F ، مكالمه) در بحث پرسيدن قيمت آمده است : “قيمت چاي 200 تومان ، تخم مرغ 160 تومان و پياز 40 تومان ! “ (مشابه چنين مطلبي در كتابهاي رياضي دوره ابتدايي نيز وجود دارد) . ادعاي ايجاد حس عدم همذات پنداري و غير واقعي و نا ملموس بودن كتاب درسي از مواردي نظير اين نشأت مي گيرد كه باعث مي گردد دانش آموز ، كتاب درسي را غير واقعي ، شعاري و غير قابل اعتماد تلقي كند . نتيجه چنين احساس و برداشتي نيز روشن است .
از طرفي ديگر مطالبي هم هست كه جاي آنها در كتاب درسي بسيار خالي به نظر مي رسد . Handy cam ،Up-to-date, Timer, Set, Mercy, ISO, mode, demode, Silver, Scene, Mix, Offside, Freezer, Copy, CD, Microwave, Monitor, Cooler,….
بزرگترين هنر معلم ترغيب لذت و شادماني و ايجاد دانش خلاق است . (آلبرت انيشتين)
تجربيات چندين سال تدريس ، توجه به روال كاري هر ساله ، دقت و بررسي شخصي، بررسي كتابهاي درسي انگليسي ، مشاهده روند آموزشي يادگيري زبان انگليسي در سطوح مختلف و نيز مسائل ذكر شده در بخش قبلي ، مرا به اين جمع بندي كلي رساند كه مطالب ، لغات و نحوه ارائه انگليسي نه تنها جاذبه ساز و گيرا نمي باشد بلكه دافعه پرور و غير جذاب است . ابتدا معتقد بودم كه اين يك نظر و برداشت شخصي است ، لذا بر آن شدم تا از افراد مرتبط نيز كسب نظر كنم :
· 1- از مؤلفين كتابهاي درسي مطالب و نكاتي را كه ياد داشتم ، يادداشت كردم (منابع اين نكات ، مصاحبه ها ، جلسات ، اظهار نظرها و گزارشها بوده و بعلت عدم دسترسي كنوني به اين منابع و اينكه تنها خود نظر براي بنده اهميت داشته ، امكان اشاره دقيق به آنها ميسر نبود .)
· 2-نظر معلمان انگليسي را در زماني كه سرگروه درس انگليسي مقطع راهنمايي بودم (سالهاي 76 تا 79) در طي جلسات متعددي كه داشتيم ، مورد توجه قرار مي دادم . مباحثي نظير علت عدم علاقه دانش آموزان به انگليسي ، مشكلات آموزش انگليسي ، علت عدم نتيجه گيري مطلوب ، ايرادات كتاب درسي و راهكارهاي بهبود و تسهيل آموزش انگليسي به بحث حاضر مربوط مي گردد . در جلسات مقطع متوسطه نيز بحث هايي در اين خصوص انجام گرفت كه در اين پژوهش لحاظ شده است .
3- فارغ التحصيلان و دانشجويان نيز جزو افرادي بودند كه با انها گفتگو كرده و نكاتي را دريافت كردم . سال تحصيلي 75-74 و 77-76 كه در مركز ضمن خدمت شهيد بهشتي تبريز مشغول ادامه تحصيل دردوره كارشناسي دبيري انگليسي بودم با 31 نفر ديگر از همكارانم بعنوان دانشجو آشنا شدم . نظر به محلهاي جغرافيايي مختلف ، تدريس همزمان و تجربه كاري قبلي ، اظهار نظرها و بحث هاي انجام گرفته به پژوهش حاضر جامعيت و اطمينان بيشتري بخشيد . همچنين نظريات اساتيدي چون آقايان اصلان آبادي ، صبوري ، دادگري و … سودمند واقع شد . مضافاً اينكه درسي داشتيم تحت عنوان ‹‹ بررسي كتابهاي درسي انگليسي››. به تبع همين واحد درسي خود نيز ملزم به بررسي هايي گرديدم .
4- و اما كارشناسان چه مي گويند ؟ Kenneth Chastain از صاحبنظران معتبر در عرصه آموزش زبان دوم در كتاب ‹‹ بهبود مهارتهاي زبان دوم ، از تئوري تا عمل ›› به مباحث بسيار جالب و ارزشمندي مي پردازد . براي هر معلم انگليسي مطالعه دقيق اين كتاب وزين و قابل اعتنا ، بي شك غنيمت و راهگشاي ارزشمندي خواهد بود . چستين معتقد است : اگر از آنها (دانش آموزان) باور كنند كه دانستن زبان در آينده به نفع آنها خواهد بود ، بسيار مشتاق خواهند بود كه وقت و انرژي لازم را جهت بهبود مهارت ارتباطي آن صرف كنند .›› (چستين 1988،ص123) . او با رد مشكلات يادگيري تاكيد مي كند كه : ((نظر رفتار شناسان در خصوص يادگيري اين است كه هر كسي مي تواند هر چيزي را بياموزد .)) (همان ، ص122). چستين حتي مشكل فراموشي مطالب را طبيعي تلقي كرده و به نقل از تحقيقي كه Horwitz در سال 1985 در زمينه آموزش زبان خارجي انجام داده ، توصيه مي كند :«از فراموش شدن مطالب نترسيد ، طبيعي است . 98درصد دانشجويان زبان انگليسي از كشورهاي غير انگليسي زبان اشاره كرده اند كه((بهترين شيوه آموزش ، تكرار و تمرين است)) (همان ، ص180)
تعليم و تربيت پر كردن سطل نيست ، برافروختن آتش است. ويليام باتلر ييتس
با جمع بندي تمام اطلاعات ، اظهارنظرها، پرسشنامه ها ، داده ها ، گفتگوها و آمار و ارقام ذكر شده ، پيش زمينه اوليه ذهنم پررنگتر و جديتر گشت و مشتاق گرديدم :
1- لازم ديدم در جلسه اول هر سال بحثي كلي در خصوص آموزش زبان انگليسي و تمام نكات مرتبط با آن مطرح نمايم ، بطوريكه براي دانش آموز كاملاً روشن گردد كه چرا انگليسي مي خواند ؟ چگونه بايد بخواند؟ زبان انگليسي داراي چه ويژگيهايي است ؟ تقابل و تعامل انگليسي و فارسي چگونه است ؟
2- در جلسه اول هر سال ، طرح روي جلد كتاب و نحوه تقسيم بندي بخش هاي مختلف كتاب را براي دانش آموز روشن مي ساختم .
3- لغات و اصطلاحات و عبارات انگليسي را كه كاربرد بسياري در زندگي روزمره دانش آموزان دارند اما در كتاب درسي به آنها اشاره نگرديده ، جمع آوري و در كلاس ارائه نمايم ، كلماتي كه مورد علاقه و توجه آنان مي باشند .
4- با توجه به علائق و خواسته هاي دانش آموزان ، ارتباطي جذاب ، خوشايند ، آموزنده ، هدفدار و مثمر ثمر بين انگليسي و حوزه هاي مورد علاقه آنان فراهم سازم . مقوله هاي مذكور بيشتر فوتبال ، سينما و كامپيوتر بود .
5-به تناسب و بنا به ضرورت از كلمات و مطالبي كه مي شود در حول و حوش آن ، توضيحات جذاب و خوشايندي ارائه نمود و درس را از حالت خشك و سنتي خارج ساخت، استفاده نمايم .
6- از يافته هاي ديگران و برداشتهاي شخصي خود جهت تسهيل آموزش نحوه روخواني و تلفظ استفاده نمايم ، چرا كه اين مقوله از برجسته ترين مشكلات مطرح شده دانش آموزان مي باشد.
7- به اقتضاي شرايط سني كلاس ، از نكات شيرين و جالب – خارج از كتاب اما مرتبط- استفاده نمايم .
8- از شيوه هاي توصيه شده كارشناسان و روانشناسان در حيطه آموزش زبان ، بطور جدي و عملي بهره بگيرم نه بطور تئوريك و نمادين
۹- بسته به فرصتهاي پيش آمده به طرح مكالمه آزاد بپردازم . بدين شكل كه يك فضاي آزاد و راحت و دلخواه براي آزمودن توان استفاده از انگليسي فراهم گردد .
10- ارتباط خوب و منطقي ، نگاهي جامع نگر و درك دنياي دانش آموزان مي تواند بعنوان يك اهرم موثر و شتاب دهنده مورد استفاده قرار گيرد .
http://miyanehteachers.blogfa.com/post-3.aspx
(رتبۀ اول استانی طرح معلم پژوهنده - 1385 )
خلاصه پژوهش:
بحث حاضر بر اين نكته استوار است كه مطالب و متن هاي موجود در كتابهاي درسي انگليسي فاقد جذابيت مي باشند و موجب مي گردند بطور بايسته و شايسته علاقه و توجه دانش آموز به انگليسي جلب نشود . متن ها ، لغتها، مكالمه ها و جمله هاي كتاب ، اكثراً از واقعيتهاي زندگي روزمره بسيار دور بوده و ناملموس و خشك هستند.به عنوان معلمي كه از مهرماه سال 1371 با مدرك فوق ديپلم و از مهرماه 1376 با مدرك ليسانس به تناوب در سطح مدارس راهنمايي و دبيرستان و آموزشگاه اعم از مدارس روستايي ، دولتي، بزرگسالان ، ايثارگران ، نمونه دولتي ، نمونه مردمي ، مكالمه و …. مشغول تدريس انگليسي بوده ام ، بارها و بارها بطور مستقيم و غير مستقيم به اين نكته برخورده ام كه مطالب و متن هاي كتاب انگليسي راهنمايي و دبيرستان عموماً خشك ، كليشه اي ، قديمي ، غير جذاب ، ناملموس ، غير واقعي و دور از علائق و دنياي مخاطبين مورد نظر است. پژوهش حاضر مختص و معطوف به دانش آموز، كلاس يا مدرسه خاصي نيست ، بلكه بيشتر بر مشكلات آموزش انگليسي اشاره دارد . هر چند كه مشاهدات و اطلاعات حاصله را بيشتر از دانش آموزان و كلاسهاي خود كسب كرده و راهكارهاي پيشنهادي را نيز عموماً در كلاسهاي خودآزموده ام. اما بحث حاضر بيان مشكلي است كه هر معلم انگليسي در هر سال تحصيلي و در هر كلاسي با آن مواجه است .جهت روشن شدن نكات مورد بحث به نمونه هايي از كتاب درسي اشاره مي گردد:
1- فوتبال يكي از مقوله هاي جذاب و مورد علاقه وافر اكثريت دانش آموزان است و ناگفته پيداست كه آنان به ظرايف و نكات و حواشي آن آگاهي جامع دارند.بنابراين از اين قضيه مي توان هم بهره برداري مثبت و مفيد جهت آموزش بهتر انگليسي استفاده كرد و هم بايد در بيان متنها حساسيت و توجه بيشتر اعمال كرد از جملة اين اشتباهات متني است مربوط به كتاب زبان انگليسي سوم راهنمائي صفحه 78-77. متن موصوف نه تنها از علافه وتوجه دانش آموز به مقوله فوتبال استفاده بهينهنمي كند بلكه تاثير عكس هم دارد.
2- در كتاب زبان 1 (اول دبيرستان) صفحه 46 متن درس چهار در مورد Snowplow (ماشين برف روبي) است . اينكه ماشين برف روبي چقدر براي دانش آموز ايراني آشنا و قابل تصور است و آيا در كشورمان حتي يك دستگاه از اين وسيله وجود دارد يا نه ، بحثي است واضح و مجزا ، اما نكته جالب ، تصويري است كه در اين درس براي Snowplow داده شده است : عكس يك لودر!3- به جرات مي توان گفت قريب به 50 درصد لغات جديد هر درس شايد فقط يك يا دو بار در كل كتاب بكار رفته اند و اين با نظر كارشناسان عرصه آمورش زبان در تضاد كامل است.
4- در كتاب زبان2 (صفحه 40- بخش F ، مكالمه) در بحث پرسيدن قيمت آمده است : “قيمت چاي 200 تومان ، تخم مرغ 160 تومان و پياز 40 تومان ! “ (مشابه چنين مطلبي در كتابهاي رياضي دوره ابتدايي نيز وجود دارد) . ادعاي ايجاد حس عدم همذات پنداري و غير واقعي و نا ملموس بودن كتاب درسي از مواردي نظير اين نشأت مي گيرد كه باعث مي گردد دانش آموز ، كتاب درسي را غير واقعي ، شعاري و غير قابل اعتماد تلقي كند . نتيجه چنين احساس و برداشتي نيز روشن است .
از طرفي ديگر مطالبي هم هست كه جاي آنها در كتاب درسي بسيار خالي به نظر مي رسد . Handy cam ،Up-to-date, Timer, Set, Mercy, ISO, mode, demode, Silver, Scene, Mix, Offside, Freezer, Copy, CD, Microwave, Monitor, Cooler,….
بزرگترين هنر معلم ترغيب لذت و شادماني و ايجاد دانش خلاق است . (آلبرت انيشتين)
تجربيات چندين سال تدريس ، توجه به روال كاري هر ساله ، دقت و بررسي شخصي، بررسي كتابهاي درسي انگليسي ، مشاهده روند آموزشي يادگيري زبان انگليسي در سطوح مختلف و نيز مسائل ذكر شده در بخش قبلي ، مرا به اين جمع بندي كلي رساند كه مطالب ، لغات و نحوه ارائه انگليسي نه تنها جاذبه ساز و گيرا نمي باشد بلكه دافعه پرور و غير جذاب است . ابتدا معتقد بودم كه اين يك نظر و برداشت شخصي است ، لذا بر آن شدم تا از افراد مرتبط نيز كسب نظر كنم :
· 1- از مؤلفين كتابهاي درسي مطالب و نكاتي را كه ياد داشتم ، يادداشت كردم (منابع اين نكات ، مصاحبه ها ، جلسات ، اظهار نظرها و گزارشها بوده و بعلت عدم دسترسي كنوني به اين منابع و اينكه تنها خود نظر براي بنده اهميت داشته ، امكان اشاره دقيق به آنها ميسر نبود .)
· 2-نظر معلمان انگليسي را در زماني كه سرگروه درس انگليسي مقطع راهنمايي بودم (سالهاي 76 تا 79) در طي جلسات متعددي كه داشتيم ، مورد توجه قرار مي دادم . مباحثي نظير علت عدم علاقه دانش آموزان به انگليسي ، مشكلات آموزش انگليسي ، علت عدم نتيجه گيري مطلوب ، ايرادات كتاب درسي و راهكارهاي بهبود و تسهيل آموزش انگليسي به بحث حاضر مربوط مي گردد . در جلسات مقطع متوسطه نيز بحث هايي در اين خصوص انجام گرفت كه در اين پژوهش لحاظ شده است .
3- فارغ التحصيلان و دانشجويان نيز جزو افرادي بودند كه با انها گفتگو كرده و نكاتي را دريافت كردم . سال تحصيلي 75-74 و 77-76 كه در مركز ضمن خدمت شهيد بهشتي تبريز مشغول ادامه تحصيل دردوره كارشناسي دبيري انگليسي بودم با 31 نفر ديگر از همكارانم بعنوان دانشجو آشنا شدم . نظر به محلهاي جغرافيايي مختلف ، تدريس همزمان و تجربه كاري قبلي ، اظهار نظرها و بحث هاي انجام گرفته به پژوهش حاضر جامعيت و اطمينان بيشتري بخشيد . همچنين نظريات اساتيدي چون آقايان اصلان آبادي ، صبوري ، دادگري و … سودمند واقع شد . مضافاً اينكه درسي داشتيم تحت عنوان ‹‹ بررسي كتابهاي درسي انگليسي››. به تبع همين واحد درسي خود نيز ملزم به بررسي هايي گرديدم .
4- و اما كارشناسان چه مي گويند ؟ Kenneth Chastain از صاحبنظران معتبر در عرصه آموزش زبان دوم در كتاب ‹‹ بهبود مهارتهاي زبان دوم ، از تئوري تا عمل ›› به مباحث بسيار جالب و ارزشمندي مي پردازد . براي هر معلم انگليسي مطالعه دقيق اين كتاب وزين و قابل اعتنا ، بي شك غنيمت و راهگشاي ارزشمندي خواهد بود . چستين معتقد است : اگر از آنها (دانش آموزان) باور كنند كه دانستن زبان در آينده به نفع آنها خواهد بود ، بسيار مشتاق خواهند بود كه وقت و انرژي لازم را جهت بهبود مهارت ارتباطي آن صرف كنند .›› (چستين 1988،ص123) . او با رد مشكلات يادگيري تاكيد مي كند كه : ((نظر رفتار شناسان در خصوص يادگيري اين است كه هر كسي مي تواند هر چيزي را بياموزد .)) (همان ، ص122). چستين حتي مشكل فراموشي مطالب را طبيعي تلقي كرده و به نقل از تحقيقي كه Horwitz در سال 1985 در زمينه آموزش زبان خارجي انجام داده ، توصيه مي كند :«از فراموش شدن مطالب نترسيد ، طبيعي است . 98درصد دانشجويان زبان انگليسي از كشورهاي غير انگليسي زبان اشاره كرده اند كه((بهترين شيوه آموزش ، تكرار و تمرين است)) (همان ، ص180)
تعليم و تربيت پر كردن سطل نيست ، برافروختن آتش است. ويليام باتلر ييتس
با جمع بندي تمام اطلاعات ، اظهارنظرها، پرسشنامه ها ، داده ها ، گفتگوها و آمار و ارقام ذكر شده ، پيش زمينه اوليه ذهنم پررنگتر و جديتر گشت و مشتاق گرديدم :
1- لازم ديدم در جلسه اول هر سال بحثي كلي در خصوص آموزش زبان انگليسي و تمام نكات مرتبط با آن مطرح نمايم ، بطوريكه براي دانش آموز كاملاً روشن گردد كه چرا انگليسي مي خواند ؟ چگونه بايد بخواند؟ زبان انگليسي داراي چه ويژگيهايي است ؟ تقابل و تعامل انگليسي و فارسي چگونه است ؟
2- در جلسه اول هر سال ، طرح روي جلد كتاب و نحوه تقسيم بندي بخش هاي مختلف كتاب را براي دانش آموز روشن مي ساختم .
3- لغات و اصطلاحات و عبارات انگليسي را كه كاربرد بسياري در زندگي روزمره دانش آموزان دارند اما در كتاب درسي به آنها اشاره نگرديده ، جمع آوري و در كلاس ارائه نمايم ، كلماتي كه مورد علاقه و توجه آنان مي باشند .
4- با توجه به علائق و خواسته هاي دانش آموزان ، ارتباطي جذاب ، خوشايند ، آموزنده ، هدفدار و مثمر ثمر بين انگليسي و حوزه هاي مورد علاقه آنان فراهم سازم . مقوله هاي مذكور بيشتر فوتبال ، سينما و كامپيوتر بود .
5-به تناسب و بنا به ضرورت از كلمات و مطالبي كه مي شود در حول و حوش آن ، توضيحات جذاب و خوشايندي ارائه نمود و درس را از حالت خشك و سنتي خارج ساخت، استفاده نمايم .
6- از يافته هاي ديگران و برداشتهاي شخصي خود جهت تسهيل آموزش نحوه روخواني و تلفظ استفاده نمايم ، چرا كه اين مقوله از برجسته ترين مشكلات مطرح شده دانش آموزان مي باشد.
7- به اقتضاي شرايط سني كلاس ، از نكات شيرين و جالب – خارج از كتاب اما مرتبط- استفاده نمايم .
8- از شيوه هاي توصيه شده كارشناسان و روانشناسان در حيطه آموزش زبان ، بطور جدي و عملي بهره بگيرم نه بطور تئوريك و نمادين
۹- بسته به فرصتهاي پيش آمده به طرح مكالمه آزاد بپردازم . بدين شكل كه يك فضاي آزاد و راحت و دلخواه براي آزمودن توان استفاده از انگليسي فراهم گردد .
10- ارتباط خوب و منطقي ، نگاهي جامع نگر و درك دنياي دانش آموزان مي تواند بعنوان يك اهرم موثر و شتاب دهنده مورد استفاده قرار گيرد .
http://miyanehteachers.blogfa.com/post-3.aspx
+ نوشته شده در سه شنبه سیزدهم بهمن ۱۳۸۸ ساعت ۹:۳۱ ب.ظ توسط خداکرمپور
|
سلام دبیر زبان انگلیسی راهنمایی دخترانه هستم . واین وبلاگ را برای استفاه دانش آموزان و همچنین همکاران محترم راه اندازی کردم . اامیداورم مرا از نظرات سازنده خود محروم نفرمایید. صغری خداکرم پور دبیر زبان انکلیسی منطقه پاریز سیرجان